Μια εικόνα… 1000 λέξεις

Ένα φαγοκύτταρο σε δράση!

Τα φαγοκύτταρα (ή αλλιώς μακροφάγα) είναι λευκά αιμοσφαίρια του οργανισμού μας. Αποτελούν μια σπουδαία γραμμή άμυνας, διότι «τρώνε» τα μικρόβια που εισέρχονται στο σώμα μας. Η διαδικασία με την οποία τα φαγοκύτταρα καταστρέφουν τα μικρόβια λέγεται φαγοκυττάρωση. Τα συγκεκριμένα λευκά αιμοσφαίρια έχουν αρκετά μεγάλο μέγεθος. Αυτό, φυσικά, είναι αναγκαίο, γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσαν να φαγοκυτταρώσουν τα εχθρικά κύτταρα που εισβάλουν στον οργανισμό μας; Η διαδικασία ξεκινάει όταν το φαγοκύτταρο συναντάει το μικρόβιο. Τότε, προεκβολές του φαγοκυττάρου, που ονομάζονται ψευδοπόδια, αρχίζουν να περικυκλώνουν το μικρόβιο από κάθε πλευρά, ώσπου τελικά το εγκλωβίζουν πλήρως εντός του φαγοκυττάρου. Στη συνέχεια, ακολουθεί η αποδόμηση του μικροβίου. Είναι σαν το λευκό αιμοσφαίριο να «ρουφάει» το μικρόβιο. Στις παρακάτω εικόνες, φαίνονται δύο στιγμιότυπα της διαδικασίας. Η πρώτη εικόνα δείχνει την αρχή της, όταν το φαγοκύτταρο αρχίζει να αιχμαλωτίζει το μικρόβιο. Η δεύτερη εικόνα δείχνει τη στιγμή εκείνη που το φαγοκύτταρο έχει σχεδόν «καταπιεί» το μικρόβιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η φαγοκυττάρωση είναι μια ενέργεια που διευκολύνεται όταν στην επιφάνεια του μικροβίου έχουν προσκολληθεί αντισώματα ή αντιμικροβιακές ουσίες (πχ. πρωτεΐνες του συμπληρώματος) που έχει συνθέσει ο οργανισμός μας.

phagocytosis 1

phagocytosis 2

Κι όμως, ένα φύλλο έχει ζωή!

Δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι που εκπλήσσονται όταν ακούν πως τα φυτά είναι ζωντανοί οργανισμοί. Εκείνο που τους κάνει να πιστεύουν πως τα φυτά στερούνται ζωής είναι η έλλειψη κάποιων χαρακτηριστικών, όπως η κίνηση, η φωνή ή ακόμα και η αναπνοή. Τα χαρακτηριστικά αυτά απαντώνται στα ζώα (με τα οποία έχουμε πολύ μεγαλύτερη εξοικείωση και εξελικτική συγγένεια), οπότε έχει σχηματιστεί η εντύπωση πως μόνο αυτά αποτελούν χαρακτηριστικά της ζωής. Δεν είναι όμως έτσι. Δεν είναι απαραίτητο ένας οργανισμός να κινείται, να φωνάζει, να εισπνέει και να εκπνέει για να χαρακτηριστεί ζωντανός. Ένα φυτό, για παράδειγμα, δεν κινείται (παρά τόσο λίγο, που εμείς δεν το αντιλαμβανόμαστε), δεν παράγει φωνή, ούτε εισπνέει και εκπνέει. Κι όμως, είναι ζωντανό! Διότι μπορεί να εκμεταλλευτεί τον ήλιο για να παράγει ενέργεια, μπορεί να χρησιμοποιήσει την ενέργεια αυτή για να ζήσει και επίσης μπορεί να αναπαράγεται. Στην εικόνα φαίνεται τμήμα ενός φύλλου που έχει φωτογραφηθεί σε μεγάλη μεγέθυνση. Μπορούμε να διακρίνουμε τις ανοιχτόχρωμες, δαιδαλώδεις γραμμές, που δεν είναι τίποτα άλλο, παρά τα αγγεία του φύλλου. Έχουν δηλαδή τον ίδιο ρόλο με τις φλέβες και τις αρτηρίες που διαθέτουμε στο δικό μας σώμα. Βέβαια, δε μεταφέρουν αίμα, αλλά νερό εμπλουτισμένο με θρεπτικά συστατικά. Το μεταφέρουν στα πράσινα «κουτάκια» που βρίσκονται ανάμεσά τους, δηλαδή στα κύτταρα του φύλλου. Το φύλλο, λοιπόν, έχει ζωή. Γι’ αυτό άλλωστε αν το κόψουμε, παρατηρούμε ότι αργά ή γρήγορα ξεραίνεται, κάτι που δε θα συνέβαινε αν παρέμενε πάνω στο φυτό (…εκτός βέβαια αν κάτι πήγαινε πολύ στραβά).
leaf-jpg